Apple nie wymyśliło tego wyglądu. Braun zrobił to 43 lata wcześniej.
MORE STORIES. LESS NOISE.
Zanim Apple zaczęło sprzedawać nam przyszłość w białych pudełkach, niemiecki Braun miał już gotowy projekt. Bez keynote'u, bez Jobsa i bez kolejki pod sklepem. Za to z radiem, które do dziś wygląda…
ŁADNE RZECZY
Biała obudowa. Zaokrąglone narożniki. Okrągły element sterujący. Zero zbędnych ozdobników.
Brzmi jak opis iPoda?
Spokojnie. Steve Jobs miał wtedy trzy lata.
Jest rok 1958, a niemiecki Braun wypuszcza kieszonkowe radio T3. Niewielkie urządzenie, które wygląda, jakby ktoś przypadkiem wysłał je z przyszłości.
Gdybym zobaczył T3 na półce w sklepie z designem, zacząłbym szukać dla niego miejsca w domu. Nie pamiętam nawet, kiedy ostatnio słuchałem radia z radia, ale proporcje i detale tego przedmiotu nadal mnie zatrzymują.
Za projektem T3 stoją Dieter Rams i Hochschule für Gestaltung w Ulm. To właśnie Rams stał się później jednym z najważniejszych projektantów przemysłowych XX wieku.

Kiedy radio wyglądało jak mebel.
Żeby zrozumieć, jak odważnym projektem było T3, trzeba przypomnieć sobie elektronikę lat 50.
Radia często przypominały małe meble. Drewniane obudowy, dekoracyjne maskownice, błyszczące pokrętła. Sprzęt audio miał nie tylko grać, ale też wyglądać dostojnie w salonie.
A Braun?
Biały prostokąt. Perforowany głośnik. Okrągłe pokrętło.
Koniec.
W aparatach też zwracam uwagę na projekt: rozmieszczenie przycisków, sposób trzymania, łatwość obsługi. Dlatego mam słabość do Leiki. Chcę patrzeć przez wizjer, a nie zastanawiać się, w którym menu schowano potrzebną funkcję.
W T3 najważniejsze elementy widać od razu. Głośnik i pokrętło porządkują białą obudowę. Po niemal siedemdziesięciu latach ten układ nadal wygląda czytelnie.

43 lata później Apple pokazuje iPoda.
23 października 2001 roku Apple prezentuje pierwszego iPoda.
Biała obudowa. Prosta bryła. Okrągły element sterujący.
Zaraz, zaraz.
Podobieństwo do Brauna T3 jest tak wyraźne, że oba urządzenia od lat pojawiają się obok siebie w publikacjach poświęconych wzornictwu.
Warto jednak doprecyzować jedną rzecz. Pierwszy iPod miał mechaniczne kółko przewijania, a charakterystyczny Click Wheel pojawił się dopiero w późniejszych generacjach. Najczęściej spotykane porównania T3 z iPodem pokazują właśnie późniejsze modele.
Nie zmienia to faktu, że rodzinne podobieństwo jest uderzające.
Nie zawsze zgadzam się z kierunkiem, w którym firma rozwija swoje produkty. Zdarza mi się patrzeć na kolejne premiery i zastanawiać, czy ktoś w Cupertino nie pomylił innowacji z dokładaniem funkcji, których nikt nie potrzebował.
Ale trudno odmówić Apple jednego: przez lata potrafiło tworzyć przedmioty, które chciało się mieć jeszcze przed przeczytaniem specyfikacji.
Jonathan Ive, wieloletni szef designu Apple, wielokrotnie wskazywał Dietera Ramsa jako ważną inspirację.
W takim projektowaniu chodzi również o obsługę: użytkownik powinien rozumieć urządzenie, zanim przeczyta instrukcję.
Choć kiedy patrzę na oba produkty obok siebie, trudno nie pomyśleć, że ktoś w Apple miał naprawdę dobrze wyposażoną biblioteczkę z albumami o designie.

Mniej, ale lepiej. Nie mylić z mniej za więcej.
Dieter Rams jest autorem dziesięciu zasad dobrego projektowania.
Jedna z najbardziej znanych brzmi: Weniger, aber besser.
Mniej, ale lepiej.
Hasło świetnie przyjęło się w reklamie minimalizmu. Bywa też wygodnym uzasadnieniem dla bardzo drogich rzeczy, z których usunięto połowę funkcji.
Najlepiej jeszcze nazwać to odważną decyzją projektową.
Tymczasem Ramsowi chodziło o coś bardziej przyziemnego.
Przedmiot miał być zrozumiały, funkcjonalny i pozbawiony niepotrzebnych elementów.
W fotografii dobrze znam różnicę między posiadaniem narzędzia a korzystaniem z niego.
Możesz mieć sprzęt za trzydzieści tysięcy złotych i nadal robić fotografie, które nikogo nie obchodzą.
Wiem coś o tym, bo sam miałem aparat za takie pieniądze.
I chociaż uwielbiam dobrze zaprojektowane urządzenia, coraz bardziej doceniam te, które nie przeszkadzają mi w robieniu tego, po co je kupiłem.
Włączasz. Ustawiasz stację. Słuchasz.
Nikt nie prosi Cię o aktualizację oprogramowania.

Z kieszeni do muzeum.
Dzisiaj Braun T3 znajduje się w kolekcjach Museum of Modern Art w Nowym Jorku i Los Angeles County Museum of Art.
Aparaty Leica, stare produkty Apple, dobrze zaprojektowane lampy czy meble łączy dla mnie jedna rzecz: potrafią przyciągać wzrok również wtedy, gdy są wyłączone.

Kto tu kogo inspirował?
Nie ma nic złego w inspirowaniu się dobrymi pomysłami.
W fotografii, modzie, projektowaniu czy muzyce właściwie wszystko jest jakąś formą dialogu z tym, co powstało wcześniej.
Wystarczy spojrzeć na sneakersy.
New Balance może wracać do sylwetek sprzed dekad, zmieniać materiały i kolory, a ja nadal będę patrzył na kolejne wersje 990 z zainteresowaniem, którego nie potrafię racjonalnie uzasadnić.
Zresztą moje ulubione 990v3 są świetnym przykładem tego, że nie każdy udany projekt potrzebuje rewolucji co sezon.
Z Braunem i Apple jest podobnie, choć tutaj wpływ sięga znacznie głębiej niż sam wygląd.
Historia Brauna pokazuje, ile daje konsekwentne rozwijanie kilku zasad przez dekady. Nowy sezon nie musi oznaczać wymiany całego języka projektowego.

iPod się zestarzał. Braun niekoniecznie.
Pierwszy iPod jest dziś technologicznym zabytkiem.
Ma niewielki ekran, mechaniczny dysk i możliwości, które współczesny smartfon zostawia daleko w tyle.
Braun T3 też nie wygrałby żadnego porównania z nowoczesnym sprzętem audio.
A jednak kiedy patrzę na oba urządzenia, mam wrażenie, że to właśnie starszy o 43 lata Braun wygląda bardziej współcześnie.
Może dlatego, że nigdy nie próbował wyglądać futurystycznie.
Nie obiecywał rewolucji.
Nie miał zmieniać świata.
Miał po prostu pozwalać słuchać radia.
W 2001 roku Apple pokazało światu, jak będzie wyglądać przyszłość muzyki.
Problem w tym, że Dieter Rams narysował kawałek tej przyszłości już w 1958 roku.
I nawet nie potrzebował do tego keynote’u.


